Bạo lực học đường hiện nay không phải là vấn đề mới nhưng thực sự trở thành một mối lo lắng và quan tâm lớn của toàn xã hội. Tình trạng xúc phạm, bạo lực, bắt nạt trong trường học, xâm hại hay bỏ học luôn tiềm ẩn trong môi trường học đường. Trong khi công tác phối hợp với các lực lượng xã hội để giáo dục, hỗ trợ, bảo vệ học sinh còn hạn chế, việc đưa nhân viên công tác xã hội vào phòng chống bạo lực học đường là việc làm cần thiết.
1. Bạo lực học đường luôn tiềm ẩn
Theo nghiên cứu của ThS Nguyễn Thị Mai Hương, Khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, tiến hành khảo sát thực trạng này trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn với trên 409 học sinh ở 3 trường trung học cơ sở tại Bắc Kạn, kết quả thu được cho thấy, có 10,8% học sinh cho biết mình thường xuyên và 21% học sinh thỉnh thoảng bị các bạn bàn tán, nói xấu sau lưng, đây là mức độ cao nhất. Về việc bị bạn tung tin đồn không đúng cũng có 8,3% học sinh cho biết mình thường xuyên bị rơi vào trường hợp này. Tỉ lệ này cao hơn so với các hành vi bạo lực về thể chất, chỉ có 2% học sinh cho biết các em thường xuyên bị bạn bè đánh.
Ảnh hưởng dẫn đến học sinh bị bạo lực học đường và gây ra hành vi bạo lực là từ các nhóm yếu tố tâm lý cá nhân và nhóm yếu tố môi trường xã hội. Các yếu tố cá nhân như thành tích học tập kém, hoặc bị thay đổi đột ngột môi trường học tập, cảm xúc bị cô lập thì thường bị bạo lực bởi người khác, cá nhân thu mình không giao tiếp, mối quan hệ xã hội thu hẹp cũng dễ trở thành nạn nhân của bắt nạt… Nhóm yếu tố môi trường xã hội đóng một vai trò to lớn trong sự xuất hiện của các hành vi bạo lực. Mối quan tâm của cha mẹ về các hành vi hàng ngày của học sinh, mối quan hệ của cha mẹ đối với học sinh, giao tiếp cởi mở với cha mẹ, sự hỗ trợ bởi giáo viên trường học, sự hỗ trợ của bạn thân, học tập, mối quan hệ phù hợp với bạn học, thái độ trong trường học, khả năng giải quyết khắc phục khó khăn, tự giải quyết chống lại bắt nạt… có mối liên hệ với các loại bạo lực về thể chất, bạo lực bằng lời nói, bạo lực gián tiếp.

Sự cần thiết của Công tác xã hội trong trường học

2. Công tác xã hội trường học: Cầu nối giữa học sinh, gia đình và nhà trường
Đánh giá về vai trò chức năng của công tác xã hội học đường, theo GS.TS Nguyễn Quý Thanh, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, thực tế cho thấy ở các nước trên thế giới, công tác xã hội trường học có vai trò rất quan trọng trong việc giải quyết vấn đề của nhà trường thông qua quá trình tác động vào 4 đối tượng chính ở trường học, đó là học sinh, phụ huynh, thầy cô giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Công tác xã hội trường học trở thành cầu nối giữa học sinh, gia đình và nhà trường nhằm giúp các em có điều kiện và phát huy khả năng học tập tốt nhất, giải quyết căng thẳng khủng hoảng tinh thần, các dấu hiệu và hành vi tự tử. Nhu cầu phát triển công tác xã hội trường học xuất phát từ các vấn đề tồn tại hiện nay trong nhà trường và xã hội, giúp hỗ trợ quyền học tập và góp phần quyết định sự thành công trong học tập của học sinh. Ngăn ngừa bạo lực học đường, tình trạng bỏ học, giải quyết mối quan hệ bạn bè, thầy cô, kết nối gia đình và nhà trường, giáo dục các kỹ năng sống… là những nhiệm vụ chính của công tác xã hội trong trường học.


Nhân viên công tác xã hội tham vẫn tâm lý cho học sinh để hỗ trợ học sinh vượt qua những khủng hoảng, tìm thấy được điểm mạnh, tiềm năng của bản thân...

ThS Nguyễn Thị Mai Hương cho rằng, ảnh hưởng của bạo lực học đường không chỉ đến nạn nhân mà cả thủ phạm gây ra bạo lực. Các em thường gặp những khó khăn về tâm lý, học tập, hòa nhập, pháp lý… Do vậy, hoạt động tham vấn tâm lý của nhân viên công tác xã hội với các đối tượng học sinh là rất cần thiết để hỗ trợ học sinh vượt qua những khủng hoảng, tìm thấy được điểm mạnh, tiềm năng của bản thân, phát huy nó để đạt được những thành công trong học tập và trong cuộc sống.
Ngoài ra, với vai trò là người biện hộ, nhân viên công tác xã hội sẽ là người đại diện quyền lợi, nhu cầu của học sinh nhằm đảm bảo quyền lợi và đáp ứng nhu cầu chính đáng của các em. “Nhân viên công tác xã hội trên cơ sở làm việc với các học sinh bị bạo lực học đường, sẽ phát hiện các vấn đề phát sinh, từ đó góp ý đề xuất, phản biện các chính sách trong trường học và cộng đồng để những nhà hoạch định chính sách, những người ra quyết định đưa ra những chính sách phù hợp hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn trong lĩnh vực phòng chống bạo lực học đường trong trường học”, ThS Nguyễn Thị Mai Hương nhấn mạnh.
Theo kế hoạch phát triển nghề Công tác xã hội trong ngành Giáo dục, giai đoạn 2016 - 2020 đặt mục tiêu đến hết năm 2020 cả nước có 40% số trường THPT, 30% số trường trung học cơ sở và 10% số trường tiểu học có tổ/nhóm công tác xã hội và có hệ thống hỗ trợ cho những học sinh bị xâm hại, bạo lực...

BBT